نتایج ارزیابی های انجام شده نشان می دهد که سال آینده تورم 15 درصد خواهد بود که سبب می شود بها ارز و طلا صعود یابد.با اشاره به نتایج مطالعات انجام شده در موسسه بامداد از شاخص های اقتصادی سال آینده اقتصاد ایران می توان گفت:«سال آینده نرخ رشد اقتصاد ایران کم شدن می یابد، چون میزان تولید و صادرات به حد خود رسیده است و رشدهای 95 و 96 دوباره تکرار نمی شود.بنابراین منابع پولی حاصل از صادرات نفت، در سال 97 کم شدن می یابد.از سویی بیشتر شدن ارزش ها در بازار جهانی آنقدر نیست که منابع قابل توجهی به اقتصاد ایران تزریق کند.ظرفیت های خالی تولیدی که در سالهای قبل از تحریم ایجاد شده،در دوران برجام شروع کار به پر شدن کرد،بنابراین دیگر ظرفیت زیادی برای رشداقتصادی باقی نمانده است.» لذا «معتقدیم فشار رقابت در بخش صنعت به دلیل بیشتر شدن توان رقابتی بالاست، بخش کشاورزی رشد کمی خواهد داشت و بحران های زیست محیطی و آب رشد کشاورزی را کند می کند.اما بخش خدمات که بزرگترین بخش اقتصاد ایران است، روند مثبتی در پبش گرفته و این روند را ادامه خواهد داد و شیب مثبت و آهسته ای خواهد گرفت.بخش ساختمان بعد از سالها رکود سال آینده بسیار آهسته مثبت خواهد شد،اما بها ها مانند سالهای 90 جهش ندارد. » مطالعات نشان می دهد که نرخ رشد اقتصاد ایران با احتساب نفت سال آینده 4 درصد خواهد بود،«ما رشد بخش کشاورزی را 3.5 درصد،رشد بخش صنعت و معدن را 4.2 درصد، بخش ساختمان را 3 درصد و بخش خدمات را 4 درصدی پیش بینی کرده ایم.» برآورد کلی ما از رشد اقتصادی در سال آینده طبق مدل های اقتصادی حدود 3.9 درصد است که کمتر از امسال خواهد بود.با بیان اینکه بیشتر شدن بها مواد اولیه موجب رشد تورم در اقتصاد ایران می شود، می توان بیان کرد:« صعود ارزش ارز موجب بیشتر شدن تورم می شود، اما اینکه در چه سطحی باشد، معلوم نیست با این حال یکی از عوامل تحریک کننده تورم خواهد بود.» در ادامه با اشاره به بخشنامه اخیر بانک مرکزی برای ارائه اوراق سپرده ریالی و ارزی می توان گفت:«این بخشنامه تلویحا نشان می دهد که بانک مرکزی از کم شدن دستوری نرخ سود بانکی در شهریور امسال عقب نشینی کرده و برای سه هفته به بازار تنفس داده است.»
تورم 15 درصدی
با توجه به شاخص های خرده ارائهی که بانک مرکزی منتشر می کند، می توان گفت:«آمارهای بانک مرکزی نشان می دهد که تورم در بخش خوراکی و آشامیدنی در ماههای گذشته با قدرت بیشتر شدن یافته و خود یک متغیر پیش نگر در تورم برای سال آینده است؛ در اقتصاد ایران یک تورم انتظاری مثل سالهای 90 و 91 هم فعال شده که ازپارامترهای مهم صعود تورم خواهد شد.»
با بیان اینکه پیش بینی ها نشان می دهد که تورم تولید از مصرف پیشی خواهد گرفت،گفت:« ارزیابی های ما نشان می دهد که سال آینده تورم از ناحیه هزینه است؛بنابراین پیش بینی می کنیم که نرخ تورم آهسته به سمت بالا می رود و هم اکنون هم یک U را تشکیل داده است.از سویی این تورم به سمت تولید هم خواهد رفت.وقتی تورم تولید بالا می رود کم کم در محصولات نهایی خود ار نشان می دهد.» در ادامه تورم دو بخش دارد: کالاهای قابل تجارت و کالاهای غیرقابل تجارت.در بخش کالاهای قابل تجارت دولت می تواند با واردات آن را کنترل کند، اکنون سرعت بیشتر شدن بها خوراکی و آشامیدنی بالا رفته و به نظرما می تواند موجب رشد تورم در سال آینده شود به همین دلیل ما تورم سال آینده را 15 درصد پیش بینی می کنیم. مرور ها نشان می دهد که افراد به طور متوسط 23.1 سال در حق بیمه می دهند و به ازای آن 21 سال از حق بازنشستگی برخوردارند.سن بازنشستگی در کشور ما 51.5 سال است که خیلی پایین است.در حالی که امید به زندگی درایران 76 سال است؛ یعنی افراد 23 سال می توانند بدون کار حقوق بگیرند.
خطری که شهریور در کمین بانکهاست
با اشاره به نقدهایی که به افت دستوری نرخ سود بانکی از سوی اقتصاددانان شد، می توان گفت:«با این حال حتی مسئولان در واکنش به نقدها گفتند که نرخ سودبانکی بازهم پایین می آید، اما حالا با بخشنامه بانک مرکزی دیگر مشخص است که نرخ سود بانکی پایین تر نمی آید، احتمالا استمرار یا حتی بیشترشدن نرخ سود هم قابل پیش بینی است.» با اشاره نرخ سود 20 درصدی گواهی سپرده ریالی گفت:« خطر در کمین سپرده های بانکی شهریور 97 اتفاق خواهد افتاد،آنهم وقتی سررسید بخشنامه 15 درصدی فرابرسد.شهریور سال 97 بانک مرکزی با خطر بزرگی روبروست؛اگر نرخ ها 15 درصد بماند خطر اینکه سپرده های از بانکها خارج شود،بسیار بالاست.» با توجه به رشد نقدینگی می توان گفت:«پیش بینی ما این است که سال آینده شبه پول صعود خواهد یافت.اگر سالهای گذشته سرمایه گذاران هوشمند کسانی بودند که پول را در بانک نگه می داشتند، اما سال آینده پول به سمت بازار طلا، مسکن و بورس خواهد رفت.» در ادامه منحنی رشد نقدینگی در اقتصاد ایران ازسال 57 تا آذر96 نشان می دهد که بمب ساعتی زیر اقتصاد ایران قرار گرفته است؛ ارزیابی ها نشان می دهد نرخ رشد نقدینگی به طور متوسط 25 درصد بالا می رود و این نرخ بیش از تولید ناخالص داخلی ایران است. لذا با تاکید بر اینکه همه دولت ها در بالابردن حجم نقدینگی سهیم بوده اند،گفت:«به نظر می رسد در روز جاری راه دیگری جز صعود نقدینگی نیست؛ترجیح بانک مرکزی این است که پول در بانکها بماند با این حال سیاست های پولی تازه پایه پولی را رشد خواهد داد.» علاوه بر این اگر بانک مرکزی بر نرخ 15 درصد سود بانکی اصرار کند- که ما آن را بسیار بعید می دانیم- پول از بانکها خارج می شود با این حال پیش بینی ما از نرخ سود بانکی حداقل 15 با تمایل به صعود است.
دلار 5هزار و 650 تومانی!
با اشاره به تحولات بازار ارز نیز می توان گفت:«پیش بینی ما این است که سال آینده نظام چند نرخی همچنان پابرجاست و نرخ ها بیشتر از دو نرخ می شود ؛از سویی شکاف نرخ ارز دولتی و آزاد تقریبا روند یکسان سازی را منتفی کرده است.یک فنر زیر ارزش دلار داریم و آن شکاف تورمی است.با خروج این فنر پیش بینی ما این است که دلار سال آینده 5650 تومان شود.» این رقم البته بدون توجه به متغیرهای بیرونی است که ممکن است اقتصاد ایران را تحت تاثیر قرار بدهد که در این صورت بها ها باز هم بالاتر خواهد رفت. فنرتورم 10 تا 15 درصد زیرارز قرار دارد و رشد نقدینگی بیش از 25 درصد هم یکی دیگر از فنرهاست.خطر بازگشت تحریم ها، رشد سطح تنش های داخلی و منطقه ای مسایلی است که ارزش ها را بالا می برد و در کنار این سوداگری و سفته بازی موجب رشد سطح ارزش ها خواهد شد.
سکه یک میلیون 860 هزار تومان
در سه بازار طلا،بورس و مسکن می توان گفت دو پارامتر بها طلا را تعیین می کند،اونس جهانی و ارز.پیش بینی ما این است که نرخ اونس بین 1300 تا 1500 دلار باشد.ارزش سکه و دلارحدود 88 درصد همبستگی دارند.ارزیابی ها نشان می دهد که سکه در سال آینده سکه یک میلیون 860 هزار تومان بر پایه تحولات ارز باشد.
در خصوص بازار مسکن نیز می توان گفت:« عمده تقاضاهای مسکن در سال 97 تقاضاهای واقعی خواهد بود.ضمن اینکه تسهیلات مسکن مثل مسکن یکم کمک به تحرکاتی در بازار مسکن کرده است.» جالب اینجاست که سفته بازی در بازار مسکن نیست؛بلکه در این بازار با مازاد عرضه و کمبود نقدینگی مواجه هستیم. تورم مسکن با قدرت از تورم عمومی کشور در سه ماه گذشته رشد یافته است. آمار تعداد پروانه های ساختمانی در سه ماهه سوم نشان می دهد که حرکت هایی اتفاق افتاده است.تورم مصالح ساختمانی هم بیشتر شدن یافته است.درآغاز دوره نسبی در بازار مسکن هستیم اما این رشد مثل سالهای گذشته پرش بهای ندارد.» درباره بازار بورس هم می توان گفت:« احتمال خروج آمریکا از برجام ریسک های سیستماتیکی است که می تواند به بازار بورس ضربه بزند.به همین دلیل پیش بینی ما این است که سال آینده ریسک های سیستماتیک بورس بیشتر از امسال باشد.» پیش بینی ما این است که سال آینده ضربه پذیری شرکت های مصرف کننده مواد اولیه بیشتر می شود،در مقابل شرکت های صادرکننده مواد اولیه وضعیت بهتری خواهند داشت؛نوسان بورس شدیدتر از سال 96 است که این نوسان به دلیل رشد قیت نفت و مواد اولیه خواهد بود. تحلیل های من نشان می دهد که شاخص بورس سال آینده به 120 هزار واحد برسد.« ارزیابی های ما نشان می دهد که سال آینده تورم از ناحیه هزینه است؛بنابراین پیش بینی می کنیم که نرخ تورم آهسته به سمت بالا می رود و هم اکنون هم یک U را تشکیل داده است.از سویی این تورم به سمت تولید هم خواهد رفت.وقتی تورم تولید بالا می رود کم کم در محصولات نهایی خود ار نشان می دهد.
بمب های ساعتی
«مرور ها نشان می دهد که از 16 صندوق بازنشستگی فعال در کشور 14 صندوق وضعیت بحرانی دارند.صندوق تامین اجتماعی با 41 میلیون نفر و صندوق بازنشستگی کشوری با 6 میلیون نفر جمعیت تحت پوشش مجموعا 55 میلیون نفر را تحت پوشش قرار داده اند.»
لذا تحلیل ها نشان می دهد که صندوق تامین اجتماعی در سال 95 به میزان 9 هزار میلیارد تومان کسری داشته که تا سال 1400 این کسری به 40 هزار میلیارد تومان و در سال 1404 به میزان 120 هزار میلیارد تومان تبدیل خواهد شد.مجموع بدهی های دولت به تامین اجتماعی تا سال 94 نزدیک به 120 هزار میلیارد تومان یعنی 8 درصد GDP بوده است. دیوان محاسبات البته این بدهی را 63 هزار میلیارد تومان برآورد کرده بود.در سال 96 این بدهی 18 هزار میلیارد تومان اضافه شده و سال آینده این بدهی 31 هزار میلیارد تومان خواهد شد. لذا با اشاره به کسری صندوق بازنشستگی کشور نیز میزان کسری صندوق بازنشستگی کشوری تا اتمام 97 به 30 هزار میلیارد تومان می رسد. شاخص پشتیبان (نسبت کارمند به بازنشسته) از 10 کارمند در سال 76 به 5.6 نفر رسیده در سال 96 رسیده است.در حالی که رشد بیمه شده اصلی در 10 سال اخیر 4.9 درصد رشد کرده و میزان مستمری بگیر 8.4 درصد شده است. تحلیل ها نشان می دهد که افراد به طور متوسط 23.1 سال در حق بیمه می دهند و به ازای آن 21 سال از حق بازنشستگی برخوردارند.سن بازنشستگی در کشور ما 51.5 سال است که خیلی پایین است.در حالی که امید به زندگی درایران 76 سال است؛ یعنی افراد 23 سال می توانند بدون کار حقوق بگیرند. محاسبات نشان می دهد که اگر صندوق بازنشستگی کشوری همه دارایی های خود را بارائهد فقط 7 ماه می تواند حقوق مستمری بگیرانش را بپردازد.
بحران در کمین بانکها
با توجه به اینکه 10 بانک از 22 بانک کشور ضریب کفایت سرمایه پایین تر از استاندارد دارند، ضریت کفایت سرمایه که ریسک شبکه بانکی را نشان می دهد،طبق استانداردجهانی 12 درصد است حال آنکه در 10 بانک ایران این رقم 8 درصد است. 18 بانک از 22 بانک تجاری کشور در شرایط بحران قرار دارند؛این شرایط بحرانی یکی از موانع اصلی عدم ارتباط با بانکهای بین المللی دنیاست.مرور ها نشان می دهد که 11.7 درصد تسهیلاتی که دولت از بانکها گرفته به آنها برنگردانده است. می توان اضافه کرد:«طبق آمارهای رسمی بدهی دولت به سیستم بانکی 255 هزار میلیارد تومان است که از این میزان 40 هزار میلیار تومان تفاوت بین مانده سپرده و سیسم بانکی کشور (جاری و غیرجاری) یا همان دام پونزی است.» یعنی بیش از 88 درصد نقدینگی کشور در شبه پول رسوب کرده است. در پایان کار می توان گفت:« مرور ها نشان می دهد که در 10 ماهه امسال بازدهی بازارهای کشور به ترتیب در سکه 33 درصد،دلار 30 درصد، بورس 27 درسد،سپرده بانکی 15 درصد مسکن 14.7 درصد و صندوق 13.12 بوده است.»
برچسب:
نویسنده: آتنا کمالی